כרצון איש ואיש | كإرادة كل واحد وواحد

הרשמה לניוזלטר | اشترك للنشرة  

פרסומים אחרונים | الإصدارات الأخيرة

ליצירת קשר | للاتصال معنا

המרכז לחקר הרב תרבותיות והמגוון

האוניברסיטה העברית, הר הצופים

ירושלים 9190501

مركز أبحاث التعدديّة الثقافيّة والتنوّع

الجامعة العبرية، جبل المشارف

القدس 9190501

972.2.5494950

diversity@mail.huji.ac.i

 

 

           

           

כרצון איש ואיש

פברואר 2, 2017

img008

פעם חששו לדבר על שוני מגדרי במוסדות דת. עכשיו גם בישיבות הגבוהות מזמינים ימי עיון על יציאה מהארון -- נדב שוורץ על גאווה ודת

# נדב שוורץ

כשמדברים על החיבור בין הקהילה הדתית לקהילה הגאה צריך לזכור דבר אחד: דברים לוקחים זמן.

וזה קשה, בייחוד כשמסביבנו מתחוללים תהליכים אדירים שמתקדמים בקצב מסחרר. כמעט לא עובר חודש בלי יציאה מארון כזה או אחר של סלבריטאי כזה או אחר, הצעה לתיקון חוק, פסיקה של בית המשפט לטובת הקהילה, ועוד.

אבל כשמגיעים למפגש העדין והטעון שבין הדת ולהט"ביות, לפעמים ההרגשה היא של חריקת בלמים. אין מה לעשות, היהדות לא יכולה להשתנות "כרצון איש ואיש", טוענים לעתים בציבור הדתי. אם נוסיף לכך אמרות של מנהיגי הציבור הדתי ורבניו, אנחנו עלולים לקבל תמונת מצב עגומה ביותר.

ואכן יש בני נוער להט"בים ואף מבוגרים שמתקשים להכיל את הקונפליקט הזה ומחליטים לעזוב את הדת. ההחלטה על עזיבה לא מונעת בהכרח מהפיכתם לחילוניים באמונותיהם – לא פעם המסר שבני נוער כאלה מקבלים מהחברה הוא שעליהם לבחור: הגדרה עצמית או אמונה דתית. מן העבר השני, יש מי שבוחרים להישאר בארון שהופך לכלוב של זהב. הם מקבלים אישור מהסביבה ש"הם בסדר", כיוון שאינם מאיימים עוד על החברה הכללית ואורח החיים הקהילתי.

התהליכים המתוארים מורכבים, אך מהווים, כך נדמה,  צד אחד בלבד של המטבע. מתחת לפני השטח, דווקא נראות תזוזות גדולות של הקרחון שאנחנו, פעילי הקהילה הגאה הדתית, מצליחים סופסוף לזהות.

כאדם דתי אני מאמין שלא החברה צריכה לשפוט אותי, אלא אך ורק הקב"ה - הרי חז"ל הם שאמרו אל תדון אדם עד שתגיע למקומו. פעם כשהתארחה משלחת של אנשי תקשורת בביתי אמרה אחת מהם שהיא לא שופטת אותנו, היא "מרחמת עלינו". השבתי לה אז: "אנחנו לא צריכים את הרחמים שלך, אנחנו צריכים קבלה והכלה". אמרתי שאנחנו בתוך עצמנו מצליחים לחיות חיים טובים ושבנינו לעצמנו קהילה חזקה ותומכת. בסיום הדגשתי שהשאלה שהקהילה הדתית צריכה לשאול את עצמה היא האם היא רוצה להוקיע מתוכה אנשים, או ללמוד להכיל אותם.

הציונות הדתית תמיד התגאתה ביכולת שלה לחבר בין עולמות, ולהיות נגישה גם עבור מי שאינם בהכרח מגדירים עצמם כחלק מהמגזר. יש רבנים ומחנכים שמבינים את כל אלה: שיודעים שלפני הכל צריך ש"ימין תהיה מקרבת". בימים אלו פונים אלי עוד ועוד מוסדות חינוך דתיים ומבקשים הדרכה בנושאים של זהות מגדרית. רק לפני כשבועיים פנתה אלי ישיבה גבוהה, שבמשך שנים נמנעה מעיסוק פדגוגי בנושא. עד כה סירבו לשמוע שם על האפשרות של שיחה לאנשי צוות, אך עכשיו -- בעיקר בעקבות יציאה מהארון של כמה מתלמידי הישיבה, החליטו לנסות להבין לעומק מה ביכולתם לעשות.

הפניות הללו מגיעות ממי שמייצגים את החברה הדתית שאינה חיה במגדל השן ואינה רואה דברים בשחור ולבן. הם רואים את התלמידים והתלמידות שלהם, בנים ובנות שלהם, אחים, חברים ושכנים שלהם, כבני אדם. לא כזרים. לא כמו ששומעים בסיפורים. אלא כאנשים שלמים.

והם כבר לא יכולים להתעלם.

ולאט לאט הם שואלים אז איך אפשר לעזור. לא לרחם, לעזור! משרד החינוך וגם המחלקות הדתיות בו עורכות ימי עיון לצוותים חינוכיים שהכותרת שלהם השתנתה: מ"איך נתמודד עם התופעה" ל"איך נסייע לתלמידים עם שונות מגדרית ומינית".

פעם כשהייתי מגיע ליום עיון על שונות מגדרית במוסד דתי, הפצירו בי שלא לספר על כך "בחוץ", שחס ושלום לא ידעו. היום מחוץ למבנה תולים שלטים עם כותרת באותיות קידוש לבנה, מזמינים את הציבור הרחב להגיע. אז נכון, יש עוד הרבה עבודה, אבל יש תחושה של התקדמות לקראת הכלה וקבלה שוויונית לכולנו.
 

* נדב שוורץ הוא רכז קהילה וחינוך בבית הפתוח לגאווה וסובלנות ופעיל בקהילה הגאה הדתית

كإرادة كل واحد وواحد

פברואר 19, 2017

img006

خاف الناس في السابق التحدث عن الاختلاف الجندري في المؤسسات الدينية، لكن الآن حتى في المدارس الدينية العُليا ينظمون أياما دراسية عن كيفية إعلان الميول الجنسية

# نداب شفارتس

عندما نتحدث عن الربط بين المجتمع المتدين والمجتمعي الذي يجاهر بهويته الجنسية المغايرة علينا أن نتذكر أمرا واحدا: إن الأمور بحاجة إلى الوقت.

وهذا صعب، خاصة وحولنا سيرورات هائلة تتطور بوتيرة خيالية. لا يمرّ شهر تقريبا بدون أن يُعلن أحد النجوم أن لديه ميل جنسي مغاير، أو دون إطلاق اقتراح لتغيير قانون أو صدور قرار من المحكمة لصالح المجتمع ذي الميول الجنسية المغايرة وغيره.

لكن عندما نأتي إلى اللقاء الحساس والمشحون بين الدين وبين الفكر المثلي والترانسجندري، فإن الشعور أحيانا هو بصدد الحذر والتأني. ليس هناك ما نفعله، الدين اليهودي لا يستطيع أن يتبدّل وفق رؤية كل شخص، يدّعون أحيانا في الجمهور المتدين. وإذا أضفنا إلى ذلك تصريحات وأقوال ربانيم ورجالات دين فإننا سنكتشف صورة قاتمة للوضع. الرسالة التي تصل المغايرين جنسيا من المجتمع هي أن عليهم أن يختاروا بين هويتهم الشخصية وبين الإيمان. من الجهة الثانية، هناك مَن يختار البقاء دون إعلان هويته المغايرة الأمر الذي يعني العيش كمغاير جنسيا بالستر الأمر الذي يتحول إلى قفص ذهبي. يحصلون على تصريح من البيئة الاجتماعية "أنهم تمام" لأنهم بذلك لا يهددون المجتمع العام ونمط حياته.

السيرورات المذكورة مركّبة لكنها تشكّل، هكذا يبدو، جانبا واحدا للعملة. تحت السطح تبدو هناك تحركات كبيرة لجبل الجليد التي بدأنا نحن في المجتمع الغيري في تشخيصها.

كشخص متدين أؤمن أن لا يحق للمجتمع أن يحكم عليّ، فقط الخالق يحق له ذلك ـ وكان الحاخمون هم الذين قالوا لا تحكم على أي أي شخص قبل أن تكون في موقعه. في إحدى المرات التي زارني في بيتي وفد من الإعلاميين قالت إحدى الإعلاميات أنها لا تحكم علينا بل "تُشفق علينا". أجبتها عندها: "لسنا بحاجة إلى شفقتك بل نريد التقبّل والاحتواء". قلتُ أننا نستطيع، بيننا وبين أنفسنا، العيش حياة سعيدة وأننا مجتمع قوي وداعم. وفي الختام أكّدت أن المجتمع المتدين ينبغي أن يسأل نفسه إذا ما كان يُريد أن ينبذ من داخلة أناسا مثلنا أو أن يتعلّم تقبّلهم.

دائما ما فاخرت الصهيونية الدينية بقدرتها على الدمج بين العوالم وأن تكون مُتاحة حتى لأولئك لذين لا يعرّقون أنسفهم كجزء من هذه الفئة. هناك ربانيم ومربون يفهمون كل هذا: يعرفون أنه قبل كل شيء عليهم أن يكونوا محركا للتقارب. في تتوجه إلي في الآونة الأخيرة المزيد من المؤسسات التربوية الدينية وتطلب إرشادا في موضوع الهوية الجندرية. فقط منذ أسبوعين توجهت إليه مدرسة دينية للصفوف العليا امتنعت عن الاشتغال بالموضوع. حتى الآن رفضوا أن يسمعوا عن إمكانية محادثة مع الطاقم، لكن الآن ـ وفي أعقاب إعلان عدد من الطلبة عن هويتهم الجنسية المغايرة، قرروا أن يفهموا بعمق ما يُمكنهم عمله.

تصلنا التوجهات ممن يمثلون المجتمع المتدين الذي لا يعيش في البرج العاجي ولا يرى العالم على أنه إما أسود أو أبيض. يرون في التلاميذ والتلميذات في أبنائهم وبناتهم وأخوانهم وأصدقائهم كبني آدمين. ليس كما يسمعون في القصص وإنما كأشخاص كاملين.

وهم لا يستطيعون بعد الآن التجاهل.

ورويدا رويدا يسألون كيف يُمكن المساعدة. لا الشفقة إنما المساعدة! وزارة المعارف وكذلك الأقسام الدينية فيه تنظم أياما دراسية للطواقم تغيرت عناوينها من "كيف نتعامل مع الظاهرة" إلى "كيف نساعد التلاميذ المختلفين جندريا وجنسيا".

في السابق عندما كنتُ أحضر يوما دراسيا حول الاختلاف الجندري في مؤسسة دينية كانوا يلحّون عليّ ألا أحكي عن ذلك في "الخارج"، حتى لا يعرف أحد. اليوم يعلّقون لافتات خارج البناية كُتبت بأحرف كبيرة واضحة ويدعون الجمهور للحضور. صحيح لا يزال هناك الكثير من العمل، لكن هناك شعور بحصول تقدم نحو الاحتواء والتقبّل المتساوي للجميع.

* نداب شفارتس هو مركّز المجتمع والتربية في البيت المفتوح للمثلية والتسامح وناشط في المجتمع المثلي المتدين.